Mazur Costume Design

środa, 25 lipca 2018

Król Stanisław August Poniatowski i Order Orła Białego

W ramach mojej pracy kostiumograficznej przy nowym projekcie teatralnym badam obecnie wizerunek Króla Stanisława Augusta Poniatowskiego.

fot z: https://pl.wikipedia.org/wiki/Plik:Stanislas_II_August_Poniatowski.PNG

fot z: http://www.toruntour.pl/4733/torun-sala-krolewska-i-poczet-krolow-polskich
Portret Stanisława Augusta Poniatowskiego datowany jest na ok 1780 rok. Autorstwo: Bacciarelli.
Portret znajduje się w Muzeum w Toruniu.

Portret Stanisława Augusta z ok. 1760 r.
Fot z: http://ipsb.nina.gov.pl/a/foto/portret-stanislawa-augusta-poniatowskiego-marcello-bacciarellego#text

Na interesującym mnie obrazie Stanisław August ubrany jest w mundur komendanta Szkoły Kadetów. Wizerunek znajduje się w Pałacu w Nieborowie.

Fot z: https://pl.wikipedia.org/wiki/Plik:Stanis%C5%82aw_August_Poniatowski_portrait_in_Niebor%C3%B3w_Palace.PNG

Mundur Kadeta Szkoły Rycerskiej.

fot z: https://pl.wikipedia.org/wiki/Plik:Kadet_Szko%C5%82y_Rycerskiej.JPG

Kilka cytatów na temat mundurów:
"Kadeci używali zarówno munduru małego, jak i wielkiego. Ich mundur codzienny składał się z: czerwonego sukiennego rajtroka z granatowymi wyłogami i mosiężnymi guzikami; czarnego, filcowego trójrożnego kapelusza; białych spodni i czarnych wysokich butów. Rekruci i źle uczący się kadeci nosili wyłogi białe (Zdzisław Żygulski Junior Henryk Wielecki: Polski mundur wojskowy. Kraków: Krajowa Agencja Wydawnicza, 1988). Komendant, profesorowie, wykładowcy i kadeci od 1765 roku nosili mundury wielkie wzoru zachodnioeuropejskiego w kolorze granatowym (kolety i fraki) z pąsowymi wyłogami, białe kamizelki i spodnie, filcowe czarne kapelusze obszyte taśmą złotą i takież naramienniki (Leonard Ratajczak: Historyczny rodowód polskiego ceremoniału wojskowego. Warszawa: Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, 1981). Kadeci nosili też specjalny mundur paradny, używany przy wartach tronowych. Składał się on z kaszkietu z pąsowego aksamitu z białym pióropuszem, białego koletu i spodni z cienkiego sukna oraz pąsowego, aksamitnego lederwerka (pas noszony przez ramię, utrzymujący tornister i ładownicę), obszytego po brzegach złotym galonem (Żygulski).
Regulamin przewidywał cały podniosły ceremoniał towarzyszący ubieraniu kadeta w mundur. Stosowano system wyróżnień w formie dodatków do munduru w postaci ozdobnych szlif, za uzyskane wyniki w nauce, pilność i dobre sprawowanie. Jednym z wyższych odznaczeń było nadanie prawa do noszenia temblaka oficerskiego przy szpadzie (Ratajczak, s. 82-83)."

Korpus Kadetów według Gembarzewskiego, 1770 rok:

Korpus kadetów 1770 r. Od lewej: oficer w mundurze zwyczajnym letnim, kadet w mundurze paradnym, kadet w ubiorze codziennym, kadet – nowicjusz w ubiorze paradnym. Rys. B. Gembarzewski.
Fot z: https://www.spiewnikniepodleglosci.pl/hymn-do-milosci-ojczyzny/

Korpus paradny.

Od lewej: kadet i wicekomendant korpusu w paradzie, kadeci grodzieńscy Wielkiego Księstwa Litewskiego. Rys. B. Gembarzewski.
fot z: https://www.spiewnikniepodleglosci.pl/hymn-do-milosci-ojczyzny/

Korpus Kadetów 1775 r. Od lewej: oficer w mundurze zwyczajnym letnim, kadet w mundurze paradnym. Mal. Gabriel N. Raspe.
fot z: https://www.spiewnikniepodleglosci.pl/hymn-do-milosci-ojczyzny/

Król Stanisław August Poniatowski ukazany został w granatowym mundurze generała Wojsk Koronnych. Przez prawe ramie król ma przerzucony płaszcz. Obraz datowany na 1785 rok. (Inne datowanie z którym się spotkałam to 1775-1780).

Stanisław August Poniatowski w granatowym mundurze generała wojsk koronnych. Zbiory Muzeum na Zamku Królewskim w Warszawie.

Fot z: https://kolekcja.zamek-krolewski.pl/obiekt/id/ZKW_2086

Ten typ wizerunku króla był masowo kopiowany zarówno przez artystów związanych z warsztatem Bacciarellego, jak i przez malarzy prowincjonalnych. To jeden z kilku najczęściej powtarzanych typów wizerunków Stanisława Augusta Poniatowskiego. Ukazany w sposób skromny i kameralny, na neutralnym tle, miał za zadanie przybliżyć osobę monarchy narodowi.

Sposób malowania, ukazanie detali koronki żabotu, fałd płaszcza pozwalają przypuszczać, ze autorem obrazu jest Marcello Bacciarelli.

"Wizerunki powielano mając za cel uzupełnienie anturażu dekoracji z okazji koronacji króla oraz w latach następnych tz. czterech dni galowych roku, czyli; rocznicy elekcji, intronizacji, urodzin i imienin monarchy. Portrety były wystawiane w kościołach, ratuszach, dworkach. Stanowiły część dekoracji wewnątrz i zewnątrz budynków oraz wolno stojących makiet, czyli okazjonalnych obiektów architektonicznych, najczęściej w postaci obelisków i łuków triumfalnych. Inauguracji uroczystości towarzyszyły bale, bankiety, wystawne kolacje, uroczystości kościelne, sztuki teatralne a nawet fajerwerki (układające się w królewską cyfrę, czyli trzy litery S. A. R.), które obrazuje rycina Józefa de Witta (co ciekawe, syna organizatora widowiska)."

Inne tego typu wizerunki:

fot z: http://cyfrowe.mnw.art.pl/dmuseion/docmetadata?id=4940

Król Stanisław August Poniatowski ukazany w mundurze generała gwardii konnej koronnej, z orderami Orła Białego i pruskim Orła Czarnego. Obraz z warsztatu Bacciarellego datowany na ok 1785 r.(replika 1789-1791 r.)

Muzeum Narodowe w Warszawie.

Warto zwrócić uwagę na to, że król na większości portretów ukazany jest w błękitnej szarfie, z Gwiazdą Orderu Orła Białego i

Fot z: https://kolekcja.zamek-krolewski.pl/obiekt/id/ZKW-dep.FC_96_ab
Portret Stanisława Augusta Poniatowskiego z popiersiem papieża Piusa VI. Należy do kolekcji Zamku Królewskiego w Warszawie.

Stanisław August Poniatowski, Johann Baptist Lampi

fot z: https://et.wikipedia.org/wiki/Fail:Stanis%C5%82aw_August_Poniatowski_by_Johann_Baptist_Lampi.PNG

Stanisław August Poniatowski, Johann Baptist Lampi, ok 1790 r. Muzeum Narodowe Wrocław

fot z: https://ro.wikipedia.org/wiki/Fi%C8%99ier:Stanis%C5%82aw_Augustus_Poniatowski.jpg

Józef Kosiński – Portret Stanisława Augusta Poniatowskiego (1732-1798),
technika: gwasz na kości , wielkość: 9,6 x 7,6 cm. Muzeum Czartoryskich w Krakowie.
fot z: https://miniatury.wordpress.com/tag/stanislaw-august-poniatowski/

Charakterystyczną cechą wspólną wizerunków królewskich jest Krzyż Orderu Orła Białego oraz haftowana Gwiazda Orderu Orła Białego.

"Krzyż ośmiorożny,czerwono emaliowany z białymi obrzeżami i z osadzonym biało emaliowanym orłem. Z kątów krzyża wychodziły cztery pęki promieni.Na górnym ramieniu krzyża pierścień do przewlekania szerokiej na około 10 cm błękitnej wstęgi orderowej, symbolizującej dobroć i pokojową politykę"

Krzyż Orderu Orła Białego z 1780 r.

Fot z: https://pl.wikipedia.org/wiki/Plik:Cross_of_Order_of_the_White_Eagle_from_1780.PNG

Order Orła Białego znajdujący się na Wawelu.

fot z: http://wawel.krakow.pl/pl/druk.php?op=13

Order Orła Białego przed 1774, Zamek Królewski na Wawelu

fot z: http://muzea.malopolska.pl/obiekty/-/a/4869610/4890449

Order Orła Białego ze wstęgą, rycina autorstwa Jana Surmackiego, przed 1730 r.; Biblioteka Narodowa
fot z: http://www.wilanow-palac.pl/order_orla_bialego.html

Gwiazda Orderu Orła Białego datowana na 1780 r.

fot z: https://pl.wikipedia.org/wiki/Plik:Star_of_the_Order_of_the_White_Eagle_from_XVIII_century.PNG

Na jednej z aukcji znalazłam zdjęcie Gwiazdy z tyłu i z przodu z opisem:

"Gwiazda Orderu Orła Białego z okresu panowania Stanisława Augusta. Cekiny, bajorek, srebrna blacha, złota i srebrna nić. Haft kładziony (point couche) na podkładzie z grubego płótna. Tył podklejony grubym papierem. Bardzo podobny egzemplarz gwiazdy znajduje się w zbiorach rosyjskich (Petersburg, Gosudarstwiennyj Ermitaż - vide katalog wydany z okazji 300-lecia Orderu Orła Białego „ZA OJCZYZNĘ I NARÓD”, Zamek Królewski w Warszawie, 2005 (pozycja 228)."

Gwiazda Orderu Orła Białego. Antykwariat Numizmatyczny - Michał Niemczyk

fot z: https://www.sixbid.com/browse.html?auction=487&category=10727&lot=501579

Gwiazda Orderu Orła Białego, rycina autorstwa Jana Surmackiego, przed 1730 r.; Biblioteka Narodowa
Fot z: http://www.wilanow-palac.pl/order_orla_bialego.html

W zbiorach Muzeum na Wawelu znajduje się obraz nieznanego artysty.

fot z: http://51.254.200.38/zbiorywawel/node/6586

Bibliografia:

* "Król pozuje. Portrety Stanisława Augusta Poniatowskiego" z: https://sosreb.wordpress.com/2014/02/06/krol-pozuje-portrety-stanislawa-augusta-poniatowskiego/

* Ordery Dawnej Rzeczypospolitej, z: http://muzea.malopolska.pl/blog/-/blogs/17579856?p_p_auth=etywR31Q

* kolekcja.zamek-krolewski.pl
* http://www.wilanow-palac.pl/order_orla_bialego.html
* https://pl.wikipedia.org/wiki/Szko%C5%82a_Rycerska
* https://pl.wikipedia.org/wiki/Order_Or%C5%82a_Bia%C5%82ego
* http://archiwum.niemczyk.pl/auction/6/337/polska-gwiazda-orderu-orla-bialego-2-pol-xviii-wieku
* http://muzea.malopolska.pl/obiekty/-/a/4869610/4890449
* http://katalog.muzeum.krakow.pl/pl/category/location/gmach-g%C5%82%C3%B3wny/galeria-bro%C5%84-i-barwa-w-polsce/sala-iv-107-o-napraw%C4%99-rzeczpospolitej-2?order=field_artists_value&sort=desc

czwartek, 31 maja 2018

Radość wolności

Radość Wolności - pod takim tytułem przebiegło w tym roku święto Saskiej Kępy w Warszawie. Zapraszam do mojej fotorelacji z wydarzenia.
Przenieśliśmy się w roztańczone lata 20 i 30 XX wieku.

wtorek, 24 kwietnia 2018

Ubiory z czasów króla Anglii Karola I (1625 –1649)

Fot: William II and his bride Mary Stuar, ok 1641, Anton van Dyck

z: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Anthonis_van_Dyck_036.jpg

Po roku 1625 strój angielski upodobnił się do ubiorów noszonych we Francji. Stan ten trwał do około 1650 roku. W latach dwudziestych XVII wieku ukształtowała się nowa moda ubiorów miękkich i wygodnych, utrzymanych w jasnej tonacji barw. Męski ubiór składał się w tym czasie z trzech zasadniczych części : pourpoint, czyli wamsa, spodni i płaszcza. Pourpoint (wams) miał w latach 1625 –1630 baskinę jednolitą lub rozcinaną, składającą się z zachodzących na siebie części (tassetes lub basques). Obok linii zszycia wamsa z baskiną był szereg dziurek zestawionych parami, przez które miały przechodzić okute taśmy lub wstążki. Część okutych taśm (aiquiillettes) była wiązana i podtrzymywała spodnie, reszta taśm zwisała pod baskiną. Pourpoint miał stojący kołnierz z tyłu nieco wyższy, i na nim opierał się płócienny kołnierz, nachylony lekko do przodu, gładki, czasem batystowy, drobno plisowany i sprasowany płasko po nakrochmaleniu. Obrzeżenie kołnierzy stanowiła szeroka koronka igiełkowa. Pourpoint zapinany był na przodzie na szereg guzików. Mógł być uszyty z tkaniny jednolitej lub na przodzie i na rękawach miał szereg pionowych rozcięć. Na linii wszycia rękawów były wokół ramion ozdoby z listew tkaniny lub pasmanterii. Przy wykończeniu ubioru podkreślano niektóre linie zszycia m. in. zewnętrzną linię zszycia spodni ozdabiano naszyciem pasmanterii i szeregiem guzików. W ubiorze męskim przeważał w Anglii zbytek w doborze tkanin jedwabnych przetykanych złotem i złotych pasmanterii. U dołu długich, luźnych spodni dawano czasem rozcięcie z widocznym na brzegu innym kolorem podszewki. Luźny, krótki, kolisty płaszczyk z szerokim kołnierzem nie był nigdy nakładany na rękawy, lecz czasem zwisał z ramion lub na sznurze i zwykle był swobodnie udrapowany, podtrzymywany dłonią. Miękki kapelusz filcowy, często czarny, o szerokich brzegach, miał pióropusz ze strusich piór. Noszono buty do konnej jazdy. Cholewy tych butów, zwykle żółtawych, zamszowych, miały u góry formę kulistą, odwijającą się na brzegu. Wypełniały je białe klockowe koronki genueńskie, przyszyte w trzech rzędach do podkłady, tzw. canon z białego holenderskiego płótna lub batystu. Batystowe canons miały formę lejka dostosowanego do kształtu cholewy.

Ówczesne ubiory zużywały duże ilości kosztownych koronek przy kołnierzu, wzdłuż zapięcia koszuli (żabot) i w canons wypełniających cholewy. Koronki przyszyte wzdłuż rozcięcia przodu koszuli były zawsze widoczne, gdyż eleganci mieli zwyczaj noszenia rozpiętego częściowo wamsa. W koszulach męskich rozwijano ogromny zbytek, ozdabiając je dużą ilością koronek wstawianych do rękawów i na przodzie kołnierza. Eleganccy Anglicy używali przy koszulach kosztownych koronek, zwykle o regularnych geometrycznych motywach (reticelli). Na przyjęcie dworskie zamiast butów z cholewami wkładano płytkie obuwie o niskich obcasach, z klamrą lub rozetą ze wstążek na podbiciu. Spodnie miały wtedy większy krój i były obciśnięte poniżej kolana ozdobną podwiązka. Ówczesne pończochy dziane z jedwabiu lub wełny dostosowywano w barwie do ubioru; na wysokości kostek miały na bokach zaznaczone kliny które zdobiono przy jedwabnych pończochach haftem.

Fot: Suknia inspirowana malarstwem van Dycka.

Około 1625 roku również i suknie kobiece, podobnie jak moda męska straciły swą sztywność i zaczęły wracać do naturalnego zarysu sylwety kobiecej. Nowy model ubioru kobiecego składał się z wierzchniej sukni, często czarnej, z rękawami sięgającymi do łokcia, otwartej na całej długości. Spodnia suknia była barwna, utrzymana w delikatnych odcieniach, uszyta z tkaniny jedwabnej, najczęściej drobnowzorzystej. Rękawy w sukni wierzchniej , krótkie i rozcięte, ukazywały ozdobne rękawy sukni spodniej, rozcinane, bufiaste, ujęte u dłoni koronka. Pod obydwoma sukniami wałek umieszczony na linii stanu miał na celu nadanie fałdom tkaniny lepszego spływu przy znacznym wydłużeniu sukni w tyle. Rękawy sukni spodniej, rozcinane i obszyte na brzegach pasmanterią złotą lub mieszaną ze srebrem, nosiły nazwę „manches par bands”. Stanik z przodu sznurowany, a na to dawano ozdobną sztywna wkładkę (tzw. piece), wyciętą u dołu w tzw. zęby. Dla utrzymania bufiastej linii rękawów wypychano je odpowiednio modelowanymi podkładami. Wałek (bourrelet) był montowany z okrągłymi sprężynami stalowymi, które były obszyte płótnem i obciągnięte taftą lub adamaszkiem w modnym odcieniu. Oprócz kołnierzy batystowych lub z cienkiego lnianego płótna z obszyciem koronkowym usztywnionego podobnie jak kołnierze z koronki, dostosowane do modnego kroju. Do dekoracji sukni oprócz obrzeżenia rękawów i przodu stanika służyły naszycia z pasmanterii na spódnicy sukni uszytej z jasnej tkaniny. Pasmanterie były różnej szerokości, naszywane według ustalonego schematu pionowo na przodzie z załamaniem pod kątem prostym i dookoła obwodu spódnicy.

Uzupełnieniem stroju kobiecego z lat czterdziestych były perły na szyi, sznury pereł zręcznie umieszczone we fryzurach i duże ilości wstążek jako ozdoba sukni. Obok znanego modelu sukni należy wspomnieć o innym typie sukni dwudzielnej, który występuje w latach trzydziestych XVII wieku. Jest to niemal dosłowne powtórzenie w staniku kobiecym formy męskiego pourpoint. Suknię tę zwano a la mode, modele te były bardzo wygodne i miały długo powodzenie. Do tych zasadniczych części ubioru dochodził płaszcz typu hongeline, krótszy od męskiego oraz nie usztywniony kaftanik z baskiną podobny do męskiego pourpoint. Jako bieliznę kobiety nosiły koszulę, której prosty fason pozostawał przez lata niezmienny, a niekiedy też obcisłe kalesonki, zdobione pasmanterią, do których mocowano pończochy. Obuwie damskie w XVII wieku wykonywano z tkaniny jedwabnej, z obcasem średniej wysokości, czasem otrzymywało patynki dla ochrony przed zabłoceniem. Często wykonywano je też z aksamitu, brokatu, a niektóre pantofle były skórzane.

Tkaniny używane na ubiory męskie i kobiece były bardzo bogate. Przeważały barwy i odcienie jasne. Tkaniny wełniane –sukno o jedwabistym połysku. Jedwabie, tafta (na podszewki lekka oraz gruba –tabin). Adamaszki o delikatnych barwach i drobnych motywach dekoracji. Aksamity o różnych ornamentach –strzyżone. Wzorzyste lekkie jedwabie o drobnych motywach, których używano na spodnie suknie kobiece i męskie ubiory, miały najczęściej w tle delikatny połysk atłasowego splotu i zwykle były jednobarwne: bladożółte, złotawożółte, jasnozielone o odcieniu oliwkowym lub zimnym zielonym. Oprócz tkanin jednobarwnych znane są przykłady aksamitów z barwnymi rzutami na kremowym tle atłasowym. Ponadto używano jeszcze barw: bladoniebieski, szaroniebieski, szaropłowy, żółty w odcieniu pomarańczowym, ciemnoczerwony i czarny.

poniedziałek, 23 kwietnia 2018

Koszula 16 wiek

Rekonstrukcja koszuli z 16 wieku, która powstała w pracowni Mazur Costume Design. Wykonana z lnianego płótna. Zdobiona koronką bawełnianą.

Fot: Renesansowa koszula damska. Z cienkiej tkaniny.

Fot: Męska koszula wykonana z lnu. Zdobiona bawełnianą koronką.

Fot: Renesansowa koszula damska.

Hajduk

Dzisiaj przedstawiam Wam strój hajduka zrealizowany dla Artura.
Strój hajduka nie odbiegał zbytnio od strojów noszonych w 17 wieku. Na lnianą koszulę zakładano żupan. Żupan wykonany został z niebieskiej wełny. Obszyty czarnym sznurkiem. Na wierzch mente z czerwonego sukna.

Fot: Strój Hajduka z 17 wieku. Żupan i mente. Wykonanie Mazur Costume Design

Ponieważ w 17 wieku nie istniały mundury żołnierze nosili ubiory o określonych barwach.

Na stronie rotapiesza.pl mamy taki oto opis:
" Początkowo przy tworzeniu oddziałów piechoty polsko-wegierskiej (pod koniec XVI i na początku XVII wieku) żołnierze dostawali przydział sukna, z którego mieli uszyć sobie wierzchnią szatę, później zobowiązani byli do robienia tego na własny koszt. Krój tej szaty nie był określany regulaminem, w związku z tym konkretne egzemplarze kapot czy delii mogły się od siebie różnić w obrębie jednego oddziału, w zależności od tego, kto u jakiego krawca zamówił sobie ubranie. Materiały, z jakich szyto stroje to oczywiście wyłącznie naturalne sukna - najczęściej lniane lub wełniane, rzadziej bawełniane. "

Fot: Żupan wełniany z niebieskiej wełny.

Fot: Czerwone mente. Strój Hajduka z 17 wieku. Wykonanie Mazur Costume Design

Fragment wzornika ubiorów z zamku w Gołuchowie z roku 1620. Przedstawia typowy ubiór piechura autoramentu narodowego.
fot z: http://www.rotapiesza.org/zrodla/wzorzec.jpg

poniedziałek, 2 kwietnia 2018

Gra o Tron

Z przyjemnością prezentuję efekty pięknej sesji zdjęciowej. Suknia wykonana przez Mazur Costume Design na specjalne zamówienie dla Agnieszki Kurek z Płaszcz i Suknia.
Sesja to inicjatywa artystyczna Pospolitego Ruszenia Fotograficznego. Inspiracją był serial Gra o Tron. Sesja odbyła się w Zamku Książąt Mazowieckich w Czersku. Modelką jest Agnieszka Kurek.